سووشون (گالینگور)

کتاب سَووشون (Savushun) یا سُووَشون (Suvashun) نخستین رمان سیمین دانشور و یکی از رمان‌های تاریخی مشهور دوران معاصر است که داستان زندگی زری و یوسف را در سال‌های پرآشوب دهه‌ی بیست روایت می‌کند. نویسنده در این رمان با زبانی ساده، نه‌تنها ابعاد سیاسی و اجتماعی سال‌های جنگ جهانی دوم را در ایران معاصر نشان می‌دهد، بلکه آمیزه‌ای از عشق، مقاومت، اسطوره و نمادپردازی را نیز در اثر خود پدید آورده است. این رمان را انتشارات خوارزمی به چاپ رسانده است. شما می‌توانید نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سووشون اثر سیمین دانشور

کتاب سووشون رمانی تاریخی و اجتماعی است که به قلم سیمین دانشور، در سال ۱۳۴۸ منتشر شد. سووشون از مهم‌ترین و اثرگذارترین آثار داستانی ادبیات معاصر به شمار می‌آید و نخستین رمان بلندی است که توسط یک بانوی نویسنده‌ی ایرانی نوشته شده است. با این وصف، می‌توان آن را نقطه‌ی شروعی درخشان برای رمان‌نویسی زنان ایرانی دانست. نویسنده در این کتاب، با روایتی قدرتمند و زبانی ساده، تاریخ، فرهنگ و زندگی اجتماعی مردم شیراز را در طول سال‌های پرتلاطم جنگ جهانی دوم به تصویر می‌کشد. در این رمان، شاهد ترکیب زبان معیار با گویش شیرازی هستیم که نوعی اصالت و واقع‌گرایی را در سراسر متن پدید آورده است و خواننده را با خود به بافت تاریخی و اجتماعی دهه‌ی ۲۰ خورشیدی می‌برد.

جوهره‌ی اصلی رمان سووشون سیمین دانشور را داستان زری و یوسف می‌سازد. یوسف از مالکان و ثروتمندان شیراز است که وقتی می‌بیند بیگانگان با خرید گسترده‌ی آذوقه از سایر مالکان، موجب فقر و گرسنگی همشهریانش شده‌اند، به‌جای سکوت و سازش، راه مبارزه را در پیش می‌گیرد؛ مبارزاتی که دامنه‌ی آن به ایستادگی در برابر ظلم حکومت استبدادی نیز کشیده می‌شود. زری همسر اوست. زنی هوشیار، مقاوم و بادرایت که می‌کوشد در عین پشتیبانی از یوسف، مسیر زندگی‌ خود و خانواده‌اش را به سوی آرامش و ثبات هدایت کند. در این رمان، شاهد حضور شخصیت‌هایی مانند خان‌ کاکا (برادر یوسف)، سِر جنت زینگر، عمه‌ خانم، عزت‌الدوله، فردوس و… هستیم که هر کدام نماد گروهی از افراد جامعه هستند و با کنشگری یا انفعال خود در برابر رخدادها، به کتاب سووشون شکل می‌دهند.

در میان کاراکترهای این رمان، آن‌که بیش از همه اهمیت دارد، همان زری است. در حقیقت، سووشون نشان‌دهنده‌ی تحولات درونی و بیرونی زری، از زنی سنتی و منفعل به مبارزی سرسخت است. در این کتاب، دگردیسی شخصیت زری، نمادی است از رشد و تحول شخصیت زن و مقاومت آن‌ در برابر ظلم که با شخصیت‌پردازی دقیق سیمین دانشور، به‌خوبی ساخته و پرداخته شده است.

پیشتر اشاره کردیم که ماجراهای کتاب سووشون در دهه‌ی ۲۰ و مقارن با اشغال ایران توسط متفقین رخ می‌دهند. در این دوران، یکی از پیامدهای جنگ جهانی دوم، قحطی و فقر گسترده‌ای بود که گریبان مردم ایران را گرفت. دانشور با ظرافت و حساسیت خاصی، فشارهای اقتصادی و اجتماعی آن دوران را در شهر شیراز ترسیم می‌کند و تأثیرات آن را بر زندگی روزمره‌ی مردم نشان می‌دهد. از این جهت، سووشون را نه‌تنها اثری ادبی، بلکه می‌توانیم سندی تاریخی بدانیم که گوشه‌ای از سرگذشت ایران معاصر را در قالب داستان و روایت نشان می‌دهد.

اسطوره و نماد در رمان سووشون سیمین دانشور حضور پررنگی دارند. سوگ سیاوش، همان‌طور که در نام کتاب حضور دارد، در جای‌جای رمان نیز خود را نشان می‌دهد. از طرف دیگر، وجود شخصیتی مانند یوسف که نماد مبارزات اجتماعی و سیاسی است، کفه‌ی نمادین رمان را سنگین‌تر می‌کند. وجود نمادها و شخصیت‌های اسطوره‌ای در داستان سووشون، آن را از حد رمانی واقع‌گرایانه و تاریخی فراتر برده و به دنیای افسانه‌های کهن ایرانی پیوند زده است.

به یاد داشته باشید که رمان سووشون صرفاً داستان زندگی و مبارزات یوسف و زری نیست. در واقع، نمادی است از ظلم‌ستیزی که در عین حال، زن و جایگاه او در اجتماع و نقش کلیدی‌اش را هنگام مقاومت در برابر ظلم نشان می‌دهد. دانشور در این رمان، با نگاهی زنانه، تصویری واقع‌بینانه و در عین حال سمبلیک از زنان معاصر ایرانی نشان می‌دهد. زنانی که برای اولین بار قصد دارند از چارچوب تنگ و محدود خانه‌هایشان، پا را فراتر بگذارند و سرنوشت خود و جامعه را به دست بگیرند.

درباره معنی عنوان کتاب خوب است بدانید سووشون مراسمی است که در برخی نقاط ایران در سوگ سیاوش برگزار می‌شود. سیاوش شخصیتی افسانه‌ای و فرزند کی‌کاووس یکی از ‌شاهان ایرانی است. سیاوش فردی نیک، پهلوان و خوش‌سیما است که به ناحق کشته می‌شود. این مراسم شباهت بسیاری به تعزیه در ایام محرم دارد.

درباره‌ سیمین دانشور؛ نویسنده سووشون

سیمین دانشور، نویسنده کتاب سووشون، نویسنده و مترجم ایرانی به‌تاریخ هشتم اردیبهشت سال ۱۳۰۰ در شیراز دیده به جهان گشود. پدرش «محمدعلی دانشور» پزشک و مادرش «قمرالسلطنه حکمت»، مدیر هنرستان دخترانه بود. سیمین با علاقه‌ی وافری که از کودکی به کتاب‌ خواندن داشت و به‌واسطه‌ی کتاب‌‌خانه‌ی غنی پدرش، با ادبیات ایران و جهان آشنا شد. دوره‌ی ابتدایی‌اش را در مدرسه‌ی انگلیسی‌زبان مهرآیین گذراند و زبان آنگلیسی را این‌گونه آموخت. او اولین مقاله‌اش را در شانزده‌سالگی با عنوان «زمستان بی‌شباهت به زندگی ما نیست» در نشریه‌ای محلی منتشر کرد. دانشور تحصیلات دانشگاهی‌اش را در دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه تهران در رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی آغاز کرد. او تحصیلاتش را تا دکترا ادامه داد و سال ۱۳۲۸ فارغ‌التحصیل شد. موضوع رساله‌ی دکترای دانشور «علم‌الجمال و جمال در ادبیات فارسی تا قرن هفتم» بود.

دانشور اولین کتابش که مجموعه داستان کوتاه با نام «آتش خاموش» بود را در سال ۱۳۲۷ به چاپ رساند. کتابی که اولین مجموعه داستان فارسی لقب گرفت که توسط یک نویسنده‌ی زن نوشته شده است. در همین سال بود که با جلال آل‌احمد نویسنده‌ و مترجم آشنا شد و دو سال بعد با او ازدواج کرد. دانشور در سال ۱۳۳۱ با دریافت بورسیه‌ی تحصیلی به آمریکا رفت تا در رشته‌ی زیبایی‌شناسی دانشگاه استنفورد تحصیل کند. او سال ۱۳۳۴ به ایران بازگشت و به تدریس و فعالیت‌های ادبی مشغول شد.

مهم‌ترین اثر سیمین دانشور رمان «سووشون» است که در سال ۱۳۴۸ منتشر و با استقبالی گسترده همراه شد و لقب یکی از بهترین رمان‌های فارسی را به خود اختصاص داد. این رمان به هفده زبان ترجمه شده است. «جزیره‌ی سرگردانی»، «ساربان سرگردان» و«کوه سرگردان» عنوان برخی دیگر از آثار مهم منتشرشده از دانشور است. او آثاری چند از ادبیات غرب را نیز ترجمه کرده است. سیمین دانشور در هجدهم اسفند ۱۳۹۰ درگذشت. می‌توانید با جست‌وجوی نام او در طاقچه به صفحه‌ی بیوگرافی سیمین دانشور مراجعه کنید تا اطلاعات بیشتر و کامل‌تری از زندگی او به دست آورید.