رقابت یا همکاری

این اثر روایتی بین‌فرهنگی است که با طرح پرسش‌های انتقادی آقای دکتر تاکه‌او دوای دربارهٔ سیر تحول آموزش مدرسه‌ای ژاپن آغاز می‌شود. در ادامه، گفت‌وگوهای وی با خانم دکتر کاترین لوئیس از امریکا، معیاری برای ارزیابی نقدها به دست می‌دهد و لایه‌های پنهان آن‌ها را روشن‌تر‌ می‌سازد. بازخوردهای مادرانهٔ خانم یوکی‌کو سوگا دربارهٔ رویکردهای فرهنگی به آموزش و یادگیری نیز روایت‌‌های این اثر را برای والدین، مربیان و آموزگاران خواندنی‌تر کرده‌ است.

مقدمهٔ اختصاصی دکتر اسدالله مرادی بر ویراست تازهٔ این اثر، از یک دهه مواجههٔ او با نظرات ژرف خانم لوئیس و نقدهای موشکافانهٔ آقای دوای حکایت دارد؛ مواجهه‌ای که نشان می‌دهد آموزش مدرسه‌ای در ژاپن بیشتر بر «همکاری» و فعالیت‌های گروهی تأکید دارد حال آن‌که در امریکا «رقابت» و توانایی‌های فردی برجسته می‌شود. ژاپنی‌ها در آموزش عمومی کمتر به جداسازی دانش‌آموزان بر اساس آزمون‌های هوش و پیشرفت تحصیلی‌ مبادرت می‌کنند ولی در امریکا غربالگری یا گروه‌بندی دانش‌آموزان بر اساس آزمون‌های گوناگون فرهنگ رایجی است. در ژاپن به فرایندها بیشتر از نتایج و پیامدها اهمیت داده می‌شود و پرسش‌های کتاب درسی و معلمان بیشتر از چگونگی است تا چرایی، در حالی که در مدارس امریکا نتایج و پیامدها وزن سنگینی دارند و سوالات کتاب‌های درسی و معلمان بیشتر از چرایی است تا چگونگی.